Samenlevingsopbouw in het Sociale Domein

Opbouwwerkers zijn specialisten in het versterken van burgers en sociale netwerken bij de aanpak van problemen en uitdagingen op sociaal gebied. Hoe moeten we dat zien en wat is hun plek in het sociaal domein?

Mensen zijn een zelfredzame soort. Doorgaans richten ze hun eigen leven zelf in, samen met familie, buren, vrienden en sociale verbanden. Verreweg de meeste problemen die ze op hun pad tegenkomen, lossen ze zo op. De kracht van burgers en hun netwerken is enorm.

Maar toch: soms lukt het niet. De problemen zijn te groot, de krachten schieten te kort en ook het sociaal netwerk biedt geen oplossing. Dan is het goed dat overheid en sociale professionals ondersteuning bieden. Zodat iedereen een actief onderdeel is in de samenleving en in zijn/haar sociaal netwerk: thuis, wijk, op school, op het werk en in de vrije tijd.

Steeds sterker dringt het besef door dat die ondersteuning moet voortbouwen op de kracht van burgers en hun netwerken. Elke andere aanpak is duur, betuttelend en ineffectief. Dat is een van de redenen geweest om de klassieke verzorgingsstaat te laten transformeren naar een participatiesamenleving. De grote decentralisaties per 1 januari 2015 (van langdurige ondersteuning, jeugdzorg en participatie/werk) waren daar een grote stap in. Dicht bij de burgers, gebruik maken van hun kracht – dat was en is de bedoeling.

Voor de professionele ondersteuning betekent dat:

  • aansluiten bij mensen (presentie)
  • voortbouwen op talenten, capaciteiten, kansen
  • een open oog voor sociale netwerken: mensen zijn sociale wezens
  • burgers zelf als eigenaar van hun leven en de problemen
  • ondersteuning die mensen meer grip geeft op hun bestaan
  • ‘slimme’ sociale professionals, die problemen in samenhang aanpakken
  • meer doen dan dweilen met de kraan open.

Raster ziet dat als een opdracht voor het hele sociale domein, van de nulde lijn (laagdrempelige voorzieningen op wijkniveau) tot de tweede en derde lijn (specialistische voorzieningen). Ook voor de sociale teams is dat de kern van hun opdracht.

Het sociaal domein kan daarbij goed gebruik maken van de specialisten op dat gebied: opbouwwerkers. Die zijn geschoold in het versterken van burgers en sociale netwerken bij het aanpakken van uitdagingen in het bestaan – optimistisch, creatief, methodisch, met lef en ondernemingszin.